Trường THPT Ngô Thì Nhậm
ĐỀ THI THI THỬ VÒNG 1 HỌC SINH GIỎI LỚP 12
Năm học: 2016 – 2017
MÔN: Ngữ Văn
Thời gian làm bài: 180 phút
(Đề thi gồm 02 câu, trong 01 trang)

Câu 1 (8,0 điểm)
Ca dao Việt Nam có câu:
“Không có mợ thì chợ vẫn đông
Mợ đi lấy chồng thì chợ vẫn vui”
Một nhà thơ Nga lại viết:
“Chẳng có ai tẻ nhạt mãi trên đời
Mỗi số phận chứa một phần lịch sử
Một số phận riêng, dù rất nhỏ
Chắc hành tinh nào đã sánh nổi đâu”
Trình bày suy nghĩ của anh (chị) về vấn đề đặt ra trong hai trích dẫn trên? Theo anh (chị) điều gì sẽ xảy ra nếu anh (chị) không được sinh ra trên đời?

Câu 2 (12 điểm)
Trong tập tiểu luận “Trang giấy trước đèn”, Nguyễn Minh Châu từng viết, đại ý:
“Nhà văn tồn tại ở trên đời trước hết để làm công việc giống như kẻ nâng giấc cho những người cùng đường tuyệt lộ, bị cái ác và số phận đen đủi dồn đến chân tường, để bênh vực cho những con người không còn được ai bênh vực”
Anh (chị) hiểu nhận định trên như thế nào? Hãy làm sáng tỏ qua một truyện ngắn đã học hoặc đọc thêm.
------------ Hết-----------


Trường THPT Ngô Thì Nhậm
HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI THỬ HSG LỚP 12
Năm học: 2016 – 2017
MÔN: Ngữ Văn
(Hướng dẫn chấm gồm 03 trang)

Câu 1 (8,0 điểm)
* Yêu cầu về kĩ năng:
Thí sinh biết cách làm bài nghị luận xã hội; vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết cấu rõ ràng, dẫn chứng phong phú, giàu sức thuyết phục; không mắc các loại lỗi.
* Yêu cầu về kiến thức:
Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách khác nhau nhưng phải hợp lí, có sức thuyết phục; khuyến khích những bài viết có cách lập ý sáng tạo, đưa ra được những suy nghĩ, kiến giải, đề xuất sâu sắc, thuyết phục; biết gắn với thực tế để bàn luận. Dưới đây là một số ý đề xuất:
* Giới thiệu vấn đề cần nghị luận
* Giải thích câu nói
- Câu ca dao Việt Nam: cá nhân chỉ là một phần tử của xã hội, thiếu cá nhân ấy, xã hội vẫn tồn tại, phát triển bình thường.
- Đoạn thơ của nhà thơ Nga: Mỗi cá nhân sinh ra trên đời không bao giờ “tẻ nhạt mãi”, dù nhỏ bé nhưng mỗi cá nhân lại mang trong mình một phần đặc tính của lịch sử, những nét đặc trưng cho một dân tộc, một thời đại…. Mỗi cá nhân cũng là duy nhất trên thế giới này, mỗi người có một đời sống tâm hồn riêng, rất phong phú và đa dạng.
=> Cả hai trích dẫn đều nêu lên mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội. Hai quan niệm ấy không mâu thuẫn nhau mà phản ánh hai mặt của một vấn đề: cá nhân rất nhỏ bé, thiếu đi một người thì xã hội vẫn phát triển bình thường nhưng chính những con người nhỏ bé đó lại góp phần làm nên lịch sử, tạo nên nét đặc trưng cho cộng đồng.
* Bàn luận:
- Con người chỉ là một phần tử nhỏ bé trong xã hội: xã hội được tạo thành từ hàng triệu cá nhân khác nhau, thiếu đi một cá nhân thì sẽ có ngay một người khác thay vào vị trí thiếu hụt đó, xã hội vẫn hoạt động và phát triển bình thường => Con người không thể chiếm vị trí độc tôn trong xã hội, sớm hay muộn thì sẽ có người khác thay thế họ, thậm chí còn xuất sắc hơn.
- Tuy nhiên mỗi con người lại là một cá thể độc đáo, không lặp lại. Nếu chịu khó tìm hiểu con người, đi sâu vào thế giới nội tâm của họ thì ta sẽ thấy mỗi cá nhân dù thoạt nhìn có vẻ tẻ nhạt nhưng lại là một thế giới không cùng, một quyển sách đọc không bao giờ hết. Mỗi người chứa đựng một phần lịch sử, mang những nét đặc trưng của dân tộc, thời đại…. => những nét riêng ấy hợp thành màu sắc đa dạng, phong phú cho xã hội, thiếu đi một gam màu bức tranh sẽ bớt sống động, cuộc sống bớt thú vị đi .
- Mối quan hệ qua lại giữa cá nhân và xã hội: là quan hệ hai chiều:
+ Không có cá nhân thì cũng không thể có xã hội, cũng không thể có lịch sử phát triển của xã hội. Mỗi cá nhân có một vị trí nhất định trong xã hội (ví dụ: thiếu một người công nhân, nhà máy có thể có một người công nhân khác nhưng với gia đình, bạn bè